Những câu hỏi của nông dân liên quan đến bệnh vàng
lùn
(Những
câu hỏi này sẽ được trả lời trong thời gian tới)
Câu 1: Thưa TS Phạm Văn Dư- Trưởng Bộ môn Bảo Vệ Thực Vật (BVTV),
Viện lúa ĐBSCL, xin ông cho biết đâu là những tác nhân chính làm
phát sinh hai loại bệnh này? Và khả năng gây hại của chúng ra sao
đối với cây lúa?
Câu2: Bây giờ thì mọi người đã biết rầy nâu chính là thủ phạm lây
truyền bệnh vàng lùn và xoắn lá trên cây lúa. Xin hỏi TS có thể cho
bà con nông dân được biết cụ thể hơn cơ chế lây truyền bệnh của rầy
nâu như thế nào?
Câu 3: Thực ra rầy nâu là đối tượng dịch hại không còn xa lạ gì đối
với bà con nông dân. Trước đây có những năm rầy nâu cũng đã từng
hoành hành dữ dội ở ĐBSCL, nhưng sau đó bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá
vẫn không thấy xuất hiện, hoặc xuất hiện không đáng kể. Thưa TS Phạm
Văn Dư, theo ông thì tại sao bây giờ rầy nâu lại có thể làm phát
sinh bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá lúa mạnh mẽ đến như vậy?
Câu 4: Một đặc điểm dễ thấy nhất về tên gọi của 2 loại bệnh: Vàng
lùn và lùn xoắn lá lúa đều có chữ “lùn”. Điều đó khiến chúng tôi
nghĩ rằng, chắc có lẽ khi bị nhiễm hai loại bệnh này thì trước tiên
là cây lúa sẽ bị lùn hơn bình thường. Như vậy thì khi thấy cây lúa
của mình bị lùn một cách bất thường, không biết bà con nông dân có
thể nhận biết được cây lúa của mình đang bị nhiễm bệnh nào trong 2
thứ bệnh trên không? Chúng tôi xin mời TS Phạm Văn Dư có thể cho bà
con nông dân biết cụ thể và đầy đủ hơn, làm thế nào để phân biệt
được chính xác giữa bệnh vàng lùn với bệnh lùn xoắn lá trên cây lúa?
Câu 5: Rầy nâu là tác nhân lây truyền bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá
lúa. Vậy xin cho biết, trong trường hợp nào thì chúng tạo ra bệnh
vàng lùn? Và trong trường hợp nào tạo ra bệnh lùn xoắn lá lúa?
Câu 6: Nếu không bị rầy nâu chích hút, bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá
lúa có tự phát sinh không?
Câu 7: Xin cho biết cách phân biệt giữa cây lúa bị bệnh vàng lùn và
cây lúa bị ngộ độc hữu cơ như thế nào?
Câu 8: Như mọi người đã biết rầy nâu là tác nhân chính làm lây
truyền bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá lúa. Vì vậy muốn phòng trị hữu
hiệu 2 loại bệnh này, điều quan trọng là phải giải quyết tốt vấn đề
rầy nâu. Thưa TS yếu tố nào có ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát sinh
và phát triển của rầy nâu? Và theo ông, tại sao thời gian gần đây
rầy nâu đã bộc phát mạnh mẽ trở lại, sau một thời gian dài tương đối
lắng dịu?
Câu 9: Về biện pháp phòng trị rầy nâu, mặc dù thời gian qua các nhà
khoa học, các cơ quan chuyên môn, cũng như các cơ quan truyền thông
đại chúng đã nói rất nhiều, nhưng dường như vẫn chưa đủ để toàn thể
bà con nông dân am hiểu và thực hiện đúng, nên sự sai phạm trong
công việc này vẫn chưa chấm dứt. Xin TS phân tích cho thấy những cái
đúng, cái sai của bà con nông dân trong việc phòng trị rầy nâu thời
gian qua là gì? Và cần phải làm như thế nào để công việc này đạt
được hiệu quả cao nhất trong thời tới?
Câu 10: Rầy nâu gây hại cho lúa cũng có thời điểm nhất định. Vậy,
thưa TS, bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá thường tấn công gây hại cây
lúa vào thời điểm nào? Và việc phòng trị 2 loại bệnh này phải được
thực hiện ra sao thì mới đạt được hiệu quả?
Câu 11: Theo chúng tôi được biết thì đến nay vẫn còn có những ý kiến
khác nhau xung quanh vấn đề cần thiết hay không cần thiết tiêu hủy
những ruộng lúa bị nhiễm bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá trên 30%. Xin
TS cho biết rõ hơn tại sao?
Câu 12: Sở dĩ gần đây rầy nâu phát triển mạnh 1 phần là do nhiều
giống lúa của ta đã bị thoái hoá, 1 phần là do rầy nâu kháng thuốc.
Xin hỏi các nhà khoa học có thật như vậy không?
Câu 13: Có người cho rằng, lúa của huyện Vũng Liêm bị rầy nâu phá
hại nhiều, khiến cho bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá phát triển mạnh,
là do thời gian gần đây trong huyện có nhiều diện tích đất trồng cỏ,
tạo điều kiện cjo rầy có nới ẩn núp mỗi khi bị phun thuốc, để rồi
sau đó tiếp tục sinh sôi nẩy nở và bay ra tấn công cây lúa mạnh hơn?
Xin hỏi các nhà khoa học đều đó có đúng không?
Câu 14: Thưa các nhà Khoa học, sự lây truyền bệnh vàng lùn và lùn
xoắn lá là do cây lúa bị rầy nâu chích hút. Như vậy nếu lúa bị nhiễm
bệnh được tiêu hủy hoàn toàn thì coi như đã hết, tại sao nhà nước
lại bảo dân phải ngừng canh tác lúa ít nhất 1 vụ, để không cho mầm
bệnh lây lan sang vụ khác
Câu
15: Thưa TS, trước tình hình bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá phát triển
mạnh như hiện nay mà việc sản xuất lúa vẫn tiếp tục được duy trì
liên tục, kể cả những ruộng lúa đã từng bị nhiễm 2 loại bệnh này,
thì theo ông, nông dân cần phải làm gì để có thể hạn chế được sự
thiệt hại và khả năng lây truyền bệnh sang vụ lúa sau?
Câu
16: Thưa các nhà khoa học bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá có lây truyền
qua hạt giống không?
Câu
17: Xin cho biết chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với những ruộng
lúa bị nhiễm rầy nâu, nhiễm bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá nặng, buộc
phải tiêu hủy?
Câu
18: Phải chăng không còn giải pháp nào khác hơn ngoài việc tiêu hủy
khi cây lúa bị bệnh thưa TS?
Câu
19: Xin TS cho biết rõ hơn về cơ chế lây truyền bệnh vàng lùn và lùn
xoắn lá trên lúa, và nêu rõ cách xử lý những ruộng đã bị nhiễm bệnh?
Câu
20: Câu hỏi của anh Nguyễn Văn Thăng ở Sóc Trăng như sau:
Vì
sao những ruộng khi phun thuốc trừ rầy nhiều lại phát tán nhanh bệnh
vàng lùn, còn những ruộng ít phun lại ít bị bệnh hơn?
Câu
21: Câu hỏi của anh Lâm Văn Lo ở Trà Cú – Trà Vinh như sau:
Rầy
nâu chích vào cây lúa bị bệnh vàng lùn- lùn xoắn lá bao lâu thì nó
lấy vius vào cơ thể nó? Và chích vào cây lúa khoẻ bao lâu thì nó
truyền vius cho cây lúa? Cách phát hiện lúa bị bệnh (khi chưa thể
hiện triệu chứng)?
· Phân biệt lúa bị vàng lùn và cháy lá?
· Nhà nước hỗ trợ gì khi ruộng lúa bị vàng lùn cần phải cày vùi?
. Ruộng kế bên bị nhiễm vàng lùn, cách ngăn
chặn để vàng lùn không lây lan?
Câu
22: Chị Ngô Thị Thanh ở Kế Sách – Sóc Trăng và anh Hồ Văn Quân ở Hòn
Đất – Kiên Giang có hỏi:Hiện nay có công ty khuyến cáo nông dân dùng
thuốc vi sinh để hạn chế bệnh vàng lùn, xin hỏi đúng thế không?
Câu
23: Câu hỏi của anh Nguyễn Văn Phơ ở Phú Tân – An Giang như sau: Rầy
nâu có thể theo gió để gây hại cho lúa, vậy nên xuống giống vào lúc
nào có thể né được rầy nâu?
Câu
24: Anh Nguyễn Phước Hậu ở Trà Ôn – Vĩnh Long, anh Lê Văn Điều ở Xóm
Chòi - Kế An-Kế Sách – Sóc Trăng có hỏi: Lúa vụ trước bị vàng lùn,
lấy lúa đó làm giống, vụ Đông xuân này có bị vàng lùn nữa không?
Vius có lây truyền qua hạt giống không?
Câu
25: Anh Phạm Kim Quân ở Châu Thành - Tiền Giang có hỏi: Rầy xanh
đuôi đen có truyền bệnh giống như rầy nâu không? Thời điểm xuống
giống vụ Đông Xuân tốt nhất?
Câu
26: Anh Cao Thanh Sơn có hỏi: Ở Phụng Hiệp phần đông bà con dùng
giống OM 576 (Hàm trâu), nghe nói là có giống Hàm Trâu tuyển, có
đúng không? So với giống Hàm Trâu thì có ưu điểm gì? Những ruộng làm
giống OM 2717 và OM 2718 thì đều bị vàng lùn còn ruộng kế bên làm
giống OM 576 thì không bị bệnh vàng lùn. Vì sao như vậy, có phải là
do giống Om 576 chống chịu được với bệnh vàng lùn hay không?
Câu
27: Lúa Hè thu bị vàng lùn, có thể để giống sạ cho Đông xuân được
không? Nếu cấy thì năng suất sẽ như thế nào so với sạ?
Câu
28: Anh Lê Văn Bảnh ở Châu Thành – Trà Vinh có hỏi: Theo khuyến cáo
của chương trình IPM trong 40 ngày đầu tiên không sử dụng thuốc BVTV.
Vậy, nếu trước 40 ngày, rầy nâu xuất hiện gây bệnh vàng lùn xoắn lá
thì xử lý ra sao?
Câu
29: Câu hỏi của anh Nguyễn Văn Tuấn ở Cái Bè - Tiền Giang như sau:
Hiện nay trên thế giới các nước khác đã xuất hiện bệnh này chưa?
Câu
30: Anh Nguyễn Khắc Điệp có hỏi: Hiện nay ở Viện lúa có giống lúa IR
50404 không? giống lúa nào có khả năng kháng rầy, thời gian sinh
trưởng từ 90-95 ngày?
Câu
31: Anh Lê Tấn Khởi Nghĩa ở Vĩnh Thuận – Kiên Giang và anh Lý Văn
Linh ở Giồng Riềng – Kiên Giang có hỏi: Lúa bị nhiễm bệnh vàng lùn,
xoắn lá quá 30% thì tiêu hủy bỏ. Vậy tiêu hủy xong thời gian bao lâu
mới gieo sạ lại được và bịnh có lưu trữ trong đất, lây nhiễm đợt
gieo sạ vụ sau không?
Câu
32: Câu hỏi của anh Nguyễn Văn Minh ở Châu Thành – Kiên Giang như
sau: Ruộng tôi vừa bị bệnh vàng lùn xoắn lá mất trắng cả vụ. Khi
trồng vụ đông xuân này, tôi đợi sau xuống giống từ 7 đến 10 ngày sử
dụng thuốc ngừa rầy nâu có được không? Nếu cần thì sử dụng thuốc gì
là có hiệu quả nhất?
Câu
33: Anh Nguyễn Văn Cang ở 207-Ấp 1 – Hoà Phú –Châu Thành –Long An có
hỏi: Vụ Đông xuân năm nay nên xuống giống vào lúc nào là tốt nhất?
Câu
34: Anh Võ Quốc Sơn ở Vị Thanh- Vị Thuỷ - Hậu Giang có hỏi: Khi xả
lũ vào ruộng thì cần mực nước cao bao nhiêu để vùi hết mầm bệnh?
Câu
35: Anh Nguyễn Anh ở Hoà Lợi - Giồng Riềng – Kiên Giang có hỏi:
Bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá là do vius truyền bệnh, xin hỏi trong
cách bón phân cho lúa có làm giảm hay tăng thêm tác hại của hai bệnh
này hay không?
Câu
36: Anh Nguyễn Văn Phên ở Hưng Thuận – Trãng Bàng – Tây Ninh có hỏi:
Ngoài rầy nâu thì rầy xanh đuôi đen và muỗi hành có thể truyền bệnh
vàng lùn – lùn xoắn lá không?
Câu
37: Anh Nguyễn Thái Thứ ở hộp thư 53- Bưu điện Ô Môn- TP Cần Thơ có
hỏi: Bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá do rầy nâu truyền, còn các bệnh
khác như đạo ôn, đốm vằn... thì tác nhân nào? hướng dẫn cách phòng
bệnh trên tốt nhất?
Câu
38: Anh Nguyễn Văn Tèo ở Tân Thanh Bình - Bến Tre có hỏi: Bệnh vàng
lùn có tích lũy trong hạt giống hay không? Ngoài rầy nâu thì còn tác
nhân nào truyền bênh vàng lùn nữa hay không?
Câu
39: Chị Tạ Thị Lư ở Sóc Sơn – Hòn Đất – Kiên Giang có hỏi: Cách
phòng ngừa bệnh đạo ôn hiệu quả nhất?
Câu
40: Anh Hồ Văn Quân Hội nông dân thị trấn Sóc Sơn – Hòn Đất – Kiên
Giang có hỏi: Có thuốc nào phun ngừa bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá
không? nếu tất cả bà con đều dùng giống kháng rầy thì có giảm được
mật số rầy nâu trong ruộng lúa không?
Câu
41: Cho biết danh sách giống lúa kháng bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá?
Câu
42: Anh Huỳnh Ngọc Ở ở Phú Tân – An Giang có hỏi: Khi sử dụng giống
hơi kháng rầy, thì từ giai đoạn mạ đến 20 ngày nếu gặp rầy di trú có
mang virus thì bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá ảnh hưởng như thế nào?
biện pháp phòng trị?
Câu
43: Khi 1 trong 2 con rầy nâu (cái hoặc đực) có mang virus, thì khi
giao phối chúng có truyền cho nhau không?
Câu
44: Trong ruộng mạ nếu có 1 vài cây mạ bị vàng lùn- lùn xoắn lá (chưa
thể hiện triệu chứng), khi ta nhổ mạ cấy chúng cọ xát nhau thì bệnh
có lây truyền không?
Câu
45: Nguy cơ dịch bệnh lây truyền và mức độ gây hại nghiêm trọng như
thế nào?
Câu
46: Hạn chế sản xuất lúa vụ 3 thì lượng giống có đủ cung cấp cho vụ
Đông Xuân hay không?
Câu
47: Lúa trồng trong vụ Hè Thu và Thu đông thì vụ nào làm giống tốt
hơn?
Câu
48: Xin TS hãy phân tích rõ hơn về nguy cơ hiện nay cũng như cơ chế
lan truyền dịch bệnh từ vụ này sang vụ khác, đặc biệt là theo dự báo
vào khoảng cuối tháng 10 sẽ có gió mùa Đông Bắc, có khả năng rầy nâu
sẽ theo gió di chuyển từ các tỉnh miền Đông ngược về các tỉnh miền
Tây?
Câu
49: Anh Phan Hữu Huy ở TX Vĩnh Long- Vĩnh Long và anh Lê Văn Điều ở
Kế Sách – Sóc Trăng có hỏi: Lúa bị vàng lùn – lùn xoắn lá lấy làm
giống cho vụ sau, xin hỏi mầm bệnh có trong hạt giống hay không?
